Herschrijven

herschrijven-met-rode-pen

Eigenlijk is herschrijven letterlijk wat het woord zegt: je schrijft je verhaal opnieuw in een poging het te verbeteren.

Sommige mensen herschrijven al terwijl ze het verhaal voor de eerste keer aan het schrijven zijn. Dat kan bijvoorbeeld doordat je bij hoofdstuk 12 bent in je eerste versie en vervolgens hoofdstuk 6 aan het herschrijven bent. Voor sommige mensen werkt dit uitstekend. Voor andere mensen geldt dat ze vast komen te zitten in het proces van herschrijven. Ze zien ontzettend veel verbeterpunten en blijven herschrijven in een poging het verhaal te perfectioneren. Hierdoor kan het zijn dat de eerste versie nooit afkomt, waardoor het herschrijven niet heel veel zin heeft.

De eerste versie is niets meer dan de schrijver die het verhaal voor het eerst volledig aan zichzelf vertelt.

Natúúrlijk zit dat vol fouten en plotholes. Daarnaast groei je als schrijver. Als het goed is, ben je aan het einde van je verhaal een betere schrijver dan je aan het begin was. Daardoor zie je de fouten die je hebt gemaakt des te duidelijker. En dit is allemaal goed nieuws. Je verbetert jezelf en leert meer over je verhaal en de personages. Het betekent ook dat de eerste versie imperfect is. Als je gaat herschrijven tijdens het schrijven, zul je dat moeten leren accepteren. Nogmaals, voor sommige mensen kan dit werken, maar voor de meeste mensen is het erg lastig om niet te blijven steken bij die eerste paar hoofdstukken waardoor het verhaal nooit afkomt.

Over het algemeen begin je met herschrijven nadat je eerste versie er volledig staat. Zo pak ik het zelf in ieder geval aan en ik weet dat veel andere mensen dat ook doen.

Wat is de eerste stap? Helemaal niets doen, gek genoeg.

Laat je verhaal met rust, zet het ergens in de kast, focus je op het ontwikkelen van nieuwe ideeën, ontspannen of wat dan ook, zolang het niet met je verhaal te maken heeft. Deze periode is er omdat het je helpt om afstand te nemen van je werk. Hierdoor kan je er met een frisse blik naar kijken. Zelf probeer ik in ieder geval een maand (als het lukt langer) de tijd te nemen om het te laten rusten voor ik herschrijf. Het zal je verbazen hoeveel nieuwe dingen je ziet nadat je er niet meer zo diep in zit.

En dan kom je bij het punt dat je je verhaal er weer bij pakt. Het maakt hierbij niet uit waar je begint. Sommige mensen werken het liefst van pagina 1 naar het eind, terwijl anderen het liefst bij het eind beginnen. Sommige mensen pakken liever eerst de grootste problemen aan, terwijl anderen juist liever eerst kleine dingen oplossen. Zelf vind ik het prettig om van het begin naar het eind te werken omdat dit mij helpt de structuur van het verhaal te blijven zien en plotholes te ontdekken. Kijk vooral wat voor jou werkt.

Tijdens het herschrijven zijn er verschillende niveaus waarop je moet herschrijven.

Ik zal nog een keer een andere blog schrijven waarbij ik er dieper op inga. Voor nu leg ik de niveaus globaal uit.

Op het grootste niveau maak je aanpassingen in de structuur van je verhaal.

Dit is het moment waarop je plotholes uit je verhaal haalt en personages logische acties laat ondernemen. Als je dat wilt, kan je hele hoofdstukken door elkaar gooien. Punten waar je in ieder geval op moet letten zijn je plot (holes), hoofdpersonage, slechterik, al je andere personages en setting. Is de verhaallijn logisch en sluiten alle acties op elkaar aan? Zijn je personages logisch opgebouwd en is hun uiterlijk teveel of te weinig beschreven? Klopt de dialoog die ze hebben met hun karakter, gevoel en onderlinge verhoudingen? Groeien ze en veranderen ze door het boek? Heb je te weinig omgeving beschreven of juist teveel?

Ik ben iemand die het fijn vindt om dit allemaal tegelijk te doen. Ik ga een stuk of twee keer door mijn verhaal heen en bij elke ronde pak ik al deze problemen aan. Toch raad ik dit absoluut niet voor iedereen aan. Voor veel mensen, zeker als het je eerste boek is, is het simpelweg teveel en te overweldigend. In dat geval kan je het ook opsplitsen. Kijk dan eerst naar je plot(holes) en de verhaallijn, bij de volgende ronde kijk je naar je personages inclusief dialoog (of 1 specifiek personage per keer en eventueel de dialoog in een aparte ronde) en daarna naar je setting.

Ik weet dat er mensen zijn die weinig op deze manier herschrijven en applaus als dat je lukt. Naar mijn eigen ervaring kan deze ronde echter niet oppervlakkig blijven. Waarschijnlijk is 1 ronde niet genoeg om alle problemen uit je verhaal te halen. Als het goed is, vinden op dit niveau van herschrijven grote veranderingen in je boek plaats. Dit is het moment waarop je hele scènes verwijdert en toevoegt, het moment waarop personages die niet veel toevoegen de deur uit vliegen. Dit is het moment om echt diep in je verhaal te duiken en de grote structuurproblemen op te lossen.

Ik zal een paar voorbeeldjes van mijzelf geven om het te verduidelijken.

In een Vikingverhaal waar ik nu al een tijd mee bezig ben, las ik tijdens de eerste herschrijfronde mijn eerste hoofdstuk door. Tot mijn schrik was mijn hoofdpersonage een hele scène bezig was met het beschrijven van een boot. De bedoeling was om inzicht te geven in de Noormannen, alleen was het totaal niet interessant. Die scène ging dus weg. Ook wilde mijn hoofdpersonage nooit op rooftocht gaan. Opeens besloot hij om dat toch te doen, zonder dat er een goede reden achter zat. Die reden heb ik toegevoegd, wat vervolgens dus door het hele verhaal verweven moest worden. Tot slot was er een personage dat in de eerste versie de vriend was van de hoofdpersoon. Ik bedacht dat het actie en conflict zou opleveren als ik hem tot een vijand zou maken, wat ook nogal een grote verandering was.

Dit zijn zomaar wat dingen die kunnen veranderen tijdens het herschrijven. Dit leidt bijna altijd automatisch ook tot veranderingen in de dialoog en de beschrijvingen van de setting. Als je één ding verandert, heeft dat vaak door het hele verhaal effect.

Pas nadat je dit allemaal klaar hebt is het tijd om op zinsniveau dingen te veranderen.

Eigenlijk zijn hier nog weer twee verschillende rondes voor. Ik voeg dit altijd samen tijdens het herschrijven, want zo ben ik. Voor deze blog trek ik het wel even uit elkaar. Als eerste is er het zinsniveau. Daarbij kan je jezelf verschillende vragen stellen. Lopen als je zinnen lekker? Zijn ze te lang of juist te kort? Kan je zinnen samenvoegen, uit elkaar trekken, woorden toevoegen of juist verwijderen? Heb je vaak dezelfde constructie? Zelf heb ik bijvoorbeeld de neiging om vaak met het onderwerp en daarna de persoonsvorm te beginnen.

Deze ronde heeft ook meer met alinea’s te maken. Beginnen en eindigen je alinea’s op de juiste plek? Kan je alinea’s samenvoegen of juist splitsen? Beginnen en eindigen je hoofdstukken op een mooie plek met een cliffhanger of juist niet? Mis je misschien nog zinnen ter verduidelijking op bepaalde plekken?

Denk er hierbij aan dat je tijdens de vorige ronde echt bezig bent geweest met het grote plaatje, dus dat het heel goed mogelijk is dat je zinnen of alinea’s niet meer goed lopen door alle veranderingen die je hebt doorgevoerd. Daarom kijk je in deze ronde echt of je taal mooi en passend is. Leest het vlot of juist niet en hoe komt dat? Een aantal van deze dingen kan je ook al doen tijdens de grootste herschrijfronde, maar wees er voorzichtig mee, zeker als herschrijven nieuw voor je is. Zorg dat je geen stappen overslaat.

En dan tot slot, het woordniveau.

Dit is het laatste niveau waarbij je naar individuele woorden kijkt. Klopt je spelling en grammatica? Zijn er bepaalde woorden die je heel veel gebruikt die je uit je verhaal weg kan werken? En geloof mij, iedereen heeft woorden die hij te vaak gebruikt. Als je het zelf niet ziet, kan het helpen om iemand anders te vragen om er eens goed overheen te lezen. Ik ga nog een hele blog maken over hoe je deze lezers kan vinden en waar je ze nog meer voor kan gebruiken, mocht je het interessant vinden. In mijn eerste versies trillen, knikken en slikken mijn personages elke paar regels. Ook maak ik teveel gebruik van het woord maar. De kunst is om uit te vinden welke woorden dit bij jou zijn en ze vervolgens zoveel mogelijk uit je verhaal te filteren. Zelf probeer ik in ieder geval de helft weg te halen.

En dan zijn er nog filterwoorden, waar je in deze ronde ook op kan letten. Dit zijn woorden die het verhaal als het ware filteren door de lens van het personage. Zo kan je bijvoorbeeld zeggen: “ik zie dat het gras groen is” of “het gras is groen”. Via die laatste manier zorg je voor meer actie en snelheid in je verhaal en beleeft je lezer het verhaal meer samen met het personage. Andere filterwoorden zijn bijvoorbeeld horen, voelen, ruiken, besluiten, denken, enzovoorts. Het zijn alle woorden die een afstand creëren tussen de lezer en je personage. Ik ben zeker van mening dat filterwoorden een plek hebben in boeken, maar soms kunnen ze ook gewoon weg. Kijk vooral waar ze overbodig zijn.

En dit was mijn globale uitleg over herschrijven. Ik ben van plan om verschillende onderwerpen uit deze blog later nog een keer helemaal uit te werken en er meer aandacht aan te besteden, dus als dat je interessant lijkt, abonneer je dan zeker gratis op deze blog, dan blijf je op de hoogte als er iets nieuws online komt.

Dat was het alweer voor vandaag. Je mag altijd contact met mij opnemen, deze blog liken of een reactie achterlaten helemaal onder deze blog. Dat zou ik heel leuk vinden, want ik hoor graag wat jullie ervan vinden. Je kan mij ook vinden op Facebook, Instagram en Wattpad. Wil je op de hoogte blijven van deze blog? Abonneer je dan gratis onderaan deze pagina. Je ontvangt dan elke keer een mail zodra ik een nieuwe blog plaats.

Als je nog vragen hebt over dit onderwerp of over andere onderwerpen, stel ze vooral. Ik bijt niet en wil graag helpen. Misschien schrijf ik er wel een keer een blog over.

Gepubliceerd door

Britt Zwijnenberg

Hallo, Ik ben Britt en mijn grote hobby is het schrijven van boeken. In 2020 zal mijn boek "Overleefd" worden uitgegeven bij uitgever Ambilicious. Op mijn website geef ik schrijftips voor beginnende schrijvers. Je kan mij verder vinden op Facebook, Goodreads en Wattpad. Nieuwsgierig naar mij en mijn boeken? Neem zeker een kijkje op mijn website.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s