Show vs. tell

boek-met-piraat-en-schip-komt-tot-leven

Persoonlijk denk ik dat dit een van de belangrijkste en moeilijkste elementen is tijdens het schrijven.

Wanneer moet je show moet gebruiken en wanneer tell? Voordat we die vraag beantwoorden, kijken we eerst wat show en tell precies inhouden. Eigenlijk is de definitie redelijk simpel. Bij show laat je zien dat iets gebeurt terwijl je het bij tell vertelt. In de praktijk is dit vaak wat lastiger. Ik zal dezelfde scene twee keer schrijven. Een keer met show en een keer met tell.

Tell:

Ik had mijn vriend al lang niet meer gezien en was bang toen hij opeens voor mij stond. Ik vroeg me af of wij nog steeds vrienden konden zijn of dat we na al die jaren te ver uit elkaar waren gegroeid. Hij zei niets en bleef afwachtend in de deuropening staan. Mijn angst werd erger.

Show:

Mijn handen trilden en mijn benen voelden als een pudding. Met alle kracht die in mij zat, probeerde ik mijn lichaam tot bedaren te brengen. Het lukte niet. Ik klemde mijn kaken op elkaar en bracht mijn kin omhoog. Ondanks dat voelde ik hoe ik de angst niet veel langer kon verbergen. Het verspreidde zich vanuit mijn buik steeds verder richting mijn keel en mijn ledematen.

Daar stond hij dan, langer en breder dan ik mij herinnerde. De vriend die ik jaren geleden kende was kleiner dan ik en had krullend haar. Nu leek hij als een flat boven mij uit te torenen met zijn kaalgeschoren hoofd. Zijn armen had hij over elkaar gevouwen en zijn gezicht stond strak. Hij was niet langer de jongen die ik kende als mijn vriend. Dit was een complete vreemde voor mij.

Ik wilde weten wat hij dacht, wat hij voelde nu hij mij na al die tijd weer zag. Ik wilde dat hij iets zou zeggen, wat dan ook. Hij bleef stil. De muur die tussen ons in stond, leek met elke seconde te groeien.

Wat valt op?

Het stuk dat is geschreven met tell is een stuk korter.

Dit laat gelijk goed zien wanneer tell handig is, namelijk bij dingen die er niet echt toe doen. Reizen jouw hoofdpersonen een heel stuk over land? Zijn ze drie dagen onderweg zonder dat er iets interessants gebeurt? Dan is tell de beste manier. Zeg bijvoorbeeld: Na drie dagen reizen kwamen ze aan bij de vulkaan.

Op deze manier laat je de lezers weten dat er tijd verstreken is zonder dat je veel zinloze woorden verspilt aan die drie dagen waarin er niets gebeurt. Hetzelfde geldt voor personen of plaatsen. Stel, in hoofdstuk 1 heb je heel uitgebreid een kasteel beschreven en in hoofdstuk 6 komen je personages terug in datzelfde kasteel. In dat geval is het niet nodig om alles opnieuw tot in de details te beschrijven. Je kan simpelweg zeggen dat ze teruggaan naar dat prachtige kasteel. 

Kortom, tell wordt gebruikt om dingen aan je lezer duidelijk te maken die alleen genoemd moeten worden om het verhaal soepel te laten lopen.

Deze dingen zijn niet belangrijk voor het plot zelf. Het is een manier om korte stukjes informatie aan je lezer over te brengen. Zo zorg je ervoor dat de verhaallijn te volgen blijft zonder dat je wegzinkt in een moeras van details.

Dat gezegd hebbende, 95% van de tijd is het belangrijk om tell te vermijden en show toe te passen.

Waarom? Show is een manier om je lezers mee te trekken in het verhaal. Het is een manier om emotie over te brengen en om banden tussen personages te smeden. Je zorgt ervoor dat de lezer een helder beeld heeft van de omgeving en mee kan leven met de personages.

We gaan even terug naar het voorbeeld hierboven. Het eerste stuk met tell geeft minder emotie weer. Natuurlijk wordt er verteld dat de hoofdpersoon bang is. Als lezer voel je die angst niet echt. Wat maakt haar bang? Als ik een lezer ben, wil ik voelen wat de hoofdpersoon voelt, zien wat de hoofdpersoon ziet en meemaken wat de hoofdpersoon meemaakt. Door enkel tell in te zetten, bereik je dat niet.

Als schrijver vertel je mij dat je hoofdpersoon bang is en word ik geacht dat te geloven, ondanks dat ik geen enkel teken van die angst heb gezien. In het tweede voorbeeld zie ik de angst van de hoofdpersoon. Namelijk de trillende handen, de benen die als pudding voelen en een poging om de kaken op elkaar te klemmen.

De belangrijkste regel om gevoel over te brengen is om in je eigen lichaam te kruipen. (Oké, eigenlijk klinkt dit best creepy)

Wat ik daarmee bedoel is dat je je eigen gevoelens moet inzetten. Vecht je hoofdpersoon op leven en dood? Staat hij tegen een veel sterkere tegenstander en is hij doodsbang dat hij het niet overleeft? Probeer op zo’n moment angst op te wekken in je eigen lichaam en kijk wat er gebeurt. Denk terug aan een situatie waarin je zelf bang was of kijk een enge film. Het maakt niet uit wat je doet, zolang je ervoor zorgt dat jij angst voelt. Deze situatie hoeft niet exact hetzelfde te zijn als de hoofdpersoon, zolang de emotie hetzelfde is.

Wat gebeurt er met je lichaam? Trillen je handen? Trekken je billen samen? Versnelt je ademhaling? Word je licht in je hoofd? Spannen alle spieren in je lichaam je aan? Voel deze gevoelens en schrijf ze neer op het papier. (En ja, inderdaad, ik heb net bij mijzelf angst opgewekt) Door het zo op te schrijven, kan de lezer zichzelf veel beter verplaatsen in jouw verhaal. Je hoeft niet eens letterlijk te vertellen dat je hoofdpersoon bang is. Door de reacties van je hoofdpersoon te laten zien, wordt vanzelf duidelijk hoe bang diegene is. Lezers zijn slim genoeg om het vervolgens zelf uit te vogelen.

Stel nu dat je geen emotie wilt tonen, maar een hele grote beschrijving.

Als je wilt dat een lezer het gevoel heeft dat hij zelf in een bepaalde ruimte is, moet je op dezelfde manier te werk gaan. Als je zegt: de hal van het kasteel is heel groot, is dat tell. Wat je in plaats daarvan kan doen, is je de hal inbeelden. Wat zie je? Wat hoor je?

Opnieuw een voorbeeld:

Mijn stem galmt luid door de enorme hal. Het weerkaatst op de muren en komt als een echo naar mij terug. Ik draai een rondje. Mijn ogen zijn niet in staat om de hele ruimte in zich op te nemen. Er is simpelweg teveel voor mijn hersenen om te verwerken. Ik denk terug aan mijn eigen kleine huis en wed dat er minstens tien complete huizen in deze ruimte passen. Mijn blik glijdt omhoog en ik besef dat ik hier wel drie huizen op elkaar zou kunnen zetten. Ik bijt op mijn lip als ik bedenk dat dit een van de vele hallen in het immense gebouw is.

In de tweede versie is de lezer beter in staat om het gebouw in te beelden. Het woord groot betekent namelijk voor iedereen iets anders. Doordat je alles nu meemaakt door de zintuigen van de hoofdpersoon, wordt het levendig. Als schrijver prikkel je de beeldvorming van de lezer. Let er hierbij op dat je niet alleen beschrijft wat iemand ziet. Probeer verschillende zintuigen aan bod te laten komen. Zo is er in dit voorbeeld ook geluid. Daarnaast kan je tast toevoegen door de hoofdpersoon iets aan te laten raken en te beschrijven wat hij voelt. Hetzelfde geldt natuurlijk voor proeven en ruiken.

Samengevat: Het grootste deel van de tijd is het belangrijk om show in je verhaal toe te passen.

Het zorgt ervoor dat de lezer wordt meegetrokken in het verhaal. De lezer kan ervaren wat de hoofdpersoon ervaart. Dit vindt plaats bij beschrijvingen, emoties en op tal van andere vlakken. Kruip hierbij in je eigen lichaam en probeer te verwoorden wat jij ziet, ruikt, voelt, denkt of hoort. Als jij jouw eigen emoties zintuigen goed over kan brengen, voelt de lezer dit. Vermijd zinnen als: het is groot, ze was verdrietig en ik voelde me woedend. Laat het echt zien.

Tell is voornamelijk belangrijk om toe te passen als je een tijdssprong maakt of als je iets wilt vertellen wat niet echt belangrijk is.

Je zegt bijvoorbeeld: De laatste les van de dag leek uren te duren door de monotone stem van de leraar. Dit is beter dan de hele les te laten zien als het niet belangrijk is. Op deze manier weet de lezer wat er is gebeurd en wordt hij niet vermoeid met ellenlange details.

Kortom: ga achter je laptop zitten, kruip in je lichaam en show je verhaal!

Dat was het alweer voor vandaag. Je mag altijd contact met mij opnemen of een reactie achterlaten helemaal onder deze blog. Ik hoor graag wat jullie ervan vinden. Je kan mij ook volgen op Facebook, Goodreads en Wattpad. Wil je op de hoogte blijven van deze blog? Abonneer je dan onderaan deze pagina.

Als je nog vragen hebt over dit onderwerp of over andere onderwerpen, stel ze vooral. Ik bijt niet en wil graag helpen. Ken je mensen die schrijven of graag willen schrijven? Het delen van deze blog wordt erg gewaardeerd.

Gepubliceerd door

Britt Zwijnenberg

Hallo, Ik ben Britt en mijn grote hobby is het schrijven van boeken. In 2020 zal mijn boek "Overleefd" worden uitgegeven bij uitgever Ambilicious. Op mijn website geef ik schrijftips voor beginnende schrijvers. Je kan mij verder vinden op Facebook, Goodreads en Wattpad. Nieuwsgierig naar mij en mijn boeken? Neem zeker een kijkje op mijn website.

Eén gedachte over “Show vs. tell”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s