De infodump

potlood-met-letters-achterkant

Veel beginnende schrijvers trappen in de valkuil van de infodump.

Het is een makkelijke manier om in één keer veel informatie kwijt te kunnen. Helaas is het ook een manier die voor je lezer niet prettig is. Je geeft bij een infodump te veel niet relevante informatie. Soms kan de informatie wel relevant zijn, alleen niet op dit moment. Zeker beginnende schrijvers hebben vaak het idee dat de lezer gelijk alles moet weten, terwijl dit vaak niet het geval is.

Soms wordt het probleem opgelost door de informatie simpelweg op een andere manier te brengen. Ik zal beginnen met een voorbeeld van een typische infodump die aan het begin van een verhaal kan staan.

Je zult gelijk merken dat het niet prettig leest.

Ik sta voor de spiegel. Ik zie mijn eigen blonde lokken en blauwe ogen. Mijn ogen zijn zo blauw als een heldere, onbewolkte hemel. Mijn grote shirt valt wijd over mijn smalle heupen. Ik lach naar mijzelf en mijn witte tanden komen bloot te liggen. Normaal. Dat ben ik. Misschien een tikkeltje verlegen, wat mij nog onopvallender maakt. Ik heb niet altijd een hele goede concentratie en raak snel afgeleid, zeker als ik iets niet interessant vind. In de klas praat ik niet als het niet nodig is. Ik heb wel genoeg vrienden. Ze heten Kelie, Romy en Anoek. Ook zij zijn rustige meiden, hoewel Romy altijd haar woordje klaar heeft als het moet. In jongens zijn wij eigenlijk niet zo geïnteresseerd. Dat wil zeggen, Romy, Anoek en ik. Kelie is enorm verliefd op Rick, die ook in onze klas zit.

Ik ga naar de havo en heb een N&G pakket met de vakken Natuurkunde, biologie en scheikunde. Natuurkunde vind ik verreweg het moeilijkste vak. Elke keer als de leraar iets uitlegt staar ik voor mij uit. Ik probeer echt wel op te letten, maar ik kan het niet volgen. Meestal klets ik dan een beetje met mijn vriendinnen, tot de leraar zegt dat wij stil moeten zijn. Een groot deel van mijn dag gaat op aan school. Daarnaast houd ik van paardrijden. Meestal rijd ik op mijn lievelingspaard, BonBon, een bruine merrie. Dit doe ik op een manege in de buurt.

Thuis woon ik met mijn ouders en broertje samen. Mijn moeder is 51 jaar, mijn vader is 47 en mijn broertje is tien. Zelf ben ik veertien jaar oud. Mijn moeder is een huismoeder en zorgt voor mijn broertje en mij. Zij is klein en heeft bruin, krullend haar. Ze is een hele lieve vrouw die het beste met iedereen voorheeft. Mijn vader heeft een baan in een groot bedrijf waar hij de financiën bijhoudt. Hij is een kleine man en veel steviger dan mijn moeder. Hij is meestal degene die de straffen uitdeelt als het nodig is. Mijn broertje zit nog op de basisschool en ik zie het als mijn taak om goed voor hem te zorgen, om een goede grote zus te zijn.

Als je tot het eind van het stuk bent gekomen, geef ik je een applaus.

Ik zou zelf namelijk niet graag een boek lezen dat zo begint. Dit hele stuk is volgepropt met informatie die er niet echt toe doet. Verder is alles is uitgelegd in plaats van het te laten zien. Dit verhaal kan je waarschijnlijk ook lezen zonder te weten welk vakkenpakket de hoofdpersoon volgt of hoe oud de vader en moeder zijn. Je hoeft in het begin absoluut niet te weten hoe alle vriendschappen van de hoofdpersoon er precies uit zien.

Er wordt ook informatie genoemd die misschien nuttig is. Als een groot deel van het verhaal zich afspeelt op de manege, is dat waarschijnlijk een belangrijk punt. Hetzelfde geldt voor de opleiding van de hoofdpersoon.

Deze informatie kan ook op een andere manier worden gebracht.

In het vorige voorbeeld werd er voornamelijk uitleg gegeven zonder dat het verhaal vooruit kwam. De informatie is op die manier niet interessant. De kans is groot dat de lezer deze informatie al na een aantal pagina’s weer is vergeten. Ik zal nu opnieuw een voorbeeld geven.

De lezer wordt de scène meer ingetrokken en het plot wordt vooruit geholpen terwijl de belangrijke informatie toch naar voren komt.

Dromerig staar ik uit het raam van het klaslokaal. In mijn hoofd ben ik al op de manege, aan het rijden op mijn prachtige bruine BonBon. De geur van het hooi, het gevoel van het bewegende paard onder mij… Ik voel hoe mijn vingers bijna automatisch naar elkaar toetrekken alsof ik de teugels al vast heb.

‘Linde, weet jij het antwoord toevallig?’ Verschrikt kijk ik op, recht in het gezicht van mijn grijnzende natuurkunde leraar. Vanbinnen vloek ik. Die vervelende man ook altijd, natuurlijk weet hij dat ik het antwoord niet heb. Ik klem mijn kaken op elkaar in frustratie en ik krijg het spontaan warm. ‘

Is het misschien een idee om in het vervolg beter op te letten? Je cijfers voor dit vak zijn al niet al te best.’ Hij trekt zijn wenkbrauwen op en ik kan niet anders dan knikken.

Ik voel de blikken van mijn klasgenoten in mijn rug branden en ik kan wel door de grond zakken. Het gevoel blijft aanhouden, ondanks dat mijn leraar inmiddels weer verder praat. Geruststellend legt Anoek haar hand op mijn schouder.

‘Ik zou ook willen dat de schooldag voorbij was, hoor,’ zegt ze met een knipoog voor ze haar blik weer vooruit richt. Ik probeer hetzelfde te doen, maar na een paar tellen vertrekken mijn hersenen alweer richting de manege.

In het tweede voorbeeld wordt minder informatie in één keer verteld waardoor de lezer het beter in zich op kan nemen.

Daarnaast worden er dingen duidelijk gemaakt door de hoofdpersoon iets te laten doen. Zo zeg ik bijvoorbeeld niet letterlijk dat de hoofdpersoon snel afgeleid en onzeker is. Je ziet het terug doordat zij zich bekeken voelt als de leraar haar aanspreekt en doordat het haar niet lukt om haar gedachten bij de les te houden.

Nu zijn er misschien sommige mensen die zich afvragen of dit wel praktisch is. Niet alle informatie die in het eerste stuk zit, zit namelijk ook in het tweede stuk. In dat geval komen we terug op het punt terug dat ik eerder benoemd heb. Is die informatie wel echt nuttig op dit moment? Misschien komen de andere vriendinnen aan bod als ze pauze hebben of komt het broertje aan bod als de hoofdpersoon en hij een keer ruzie hebben, of… Kortom, uiteindelijk kan alle informatie aan bod komen op een moment waarop het echt nodig is. Dat leest een stuk prettiger.

Een paar tips om ellenlange infodumps (zeker aan het begin van je verhaal) te voorkomen:

1. Is de gegeven informatie belangrijk?

Moeten we echt weten welke kleren jouw hoofdpersonage draagt? Moeten we echt weten hoe de gezinssituatie er tot in detail uitziet? Moeten we echt weten hoe de hele politieke structuur van jouw fantasywereld in elkaar zit? Moeten we echt tot in detail weten hoe jouw fantasywereld is ontstaan? Kortom, is de informatie echt belangrijk voor de lézer? Als schrijver moet je nu eenmaal meer weten dan wat voor de lezer belangrijk is. Probeer niet alle onbelangrijke details aan de lezer op te dringen en focus je op de belangrijkste punten.

2. Denk eraan of de gegeven informatie op dít moment belangrijk is.

Als bepaalde informatie in hoofdstuk 10 belangrijk is, is het praktisch om het ook pas rond hoofdstuk 10 te benoemen. Als je in hoofdstuk 1 een magische walnoot benoemt, die vervolgens 8 hoofdstukken lang negeert en er in hoofdstuk 10 op terugkomt, is iedereen de walnoot waarschijnlijk al lang weer vergeten. Je kan de walnoot waarschijnlijk pas het best in hoofdstuk 9 of 10 introduceren. Op die manier onthouden lezers dit belangrijke detail beter. 

3. Probeer niets uit te leggen.

Uitleg helpt het plot over het algemeen niet vooruit en voor de lezer is het erg lastig om te volgen. Probeer belangrijke informatie in plaats daarvan in het plot te verweven. Als het echt belangrijk is, zou dat moeten lukken. Lukt dat niet, vraag je dan af hoe belangrijk de informatie is voor de lezer. Zeg bijvoorbeeld niet dat je hoofdpersonage snel afgeleid is, maar zet haar ergens neer waar ze afgeleid kan raken. Zeg niet dat ze paardrijden leuk vindt, maar laat haar paardrijden.

Dit was de blog van vandaag alweer. In mijn voorbeeld heb ik een fictie boek gebruikt omdat ik zelf veel fictie schrijf. Het voorkomen van infodumps is ook in waargebeurde verhalen belangrijk. Dan wil je de lezer net zo goed meetrekken in je verhaal. De meeste van mijn tips zijn geschikt voor zowel fictie als non-fictie, zolang het in verhalende vorm is.

Je mag altijd contact met mij opnemen of een reactie achterlaten helemaal onder deze blog. Ik hoor graag wat jullie ervan vinden. Je kan mij ook volgen op Facebook, Goodreads en Wattpad. Wil je op de hoogte blijven van deze blog? Abonneer je dan onderaan deze pagina.

Als je nog vragen hebt over dit onderwerp of over andere onderwerpen, stel ze vooral. Ik bijt niet en wil graag helpen. Ken je mensen die schrijven of graag willen schrijven? Het delen van deze blog wordt erg gewaardeerd.

Gepubliceerd door

Britt Zwijnenberg

Hallo, Ik ben Britt en mijn grote hobby is het schrijven van boeken. In 2020 zal mijn boek "Overleefd" worden uitgegeven bij uitgever Ambilicious. Op mijn website geef ik schrijftips voor beginnende schrijvers. Je kan mij verder vinden op Facebook, Goodreads en Wattpad. Nieuwsgierig naar mij en mijn boeken? Neem zeker een kijkje op mijn website.

2 gedachten over “De infodump”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s